|
|
|
Irak’ta Siyaset Üzerinde Lodos Esiyor |
|
|
|
|
21 Aralık 2009, Pazartesi
Bu haber
816
defa okunmuştur.
|
|
|
ABD ile Irak arasında imzalanan SOFA'nın ardından Irak siyasetindeki yumuşak "meltem esintisi" yerini lodos'a bırakmış gibi görünüyor. Uzun bir maratonun ardından iki kez veto edilmesine rağmen ABD'nin yoğun baskısı üzerine çıkarılan seçim yasasının siyasetteki gerginliği azaltmadığını söylemek mümkün. Seçim yasası bile Irak'taki dengelerin ne kadar hassas olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Tarihi, ekonomik, sosyal ve daha sayabileceğimiz birçok konu Irak'ta siyasete müdahil oluyor. Seçim tarihi konusunda yaşananlar bunun en güzel örneği. Kürt grupların itirazı nedeniyle daha önce açıklanan 6 Mart tarihi 7 Mart olarak değiştirildi. Kürt grupların itiraz sebebi ise Irak ile İran arasında 6 Mart 1975'te imzalanan Cezayir Anlaşması. Bu anlaşmadan sonra İran'ın Kürt gruplardan desteğini çekmesi, Kürt ayaklanmasının Irak'taki Baas rejimi tarafından bastırılmasına neden olmuştu.
Seçim konusu aşılmış olsa da bu süreçte yaşananlar, Irak'taki ayrılıkları tekrar gün yüzüne çıkarmış gibi görünüyor. Görüldüğü gibi Irak'ta her olgu iç içe geçmiş durumda. Birinin zaferi diğerinin mağlubiyeti olarak algılanıyor. Bu nedenle hiçbir grup kendi siyasetinden ödün vermiyor ve siyaseti meşgul eden her konu üzerinden kazanım toplam kazanıma tercih ediliyor. Böylece kısa vadeli kazanımlar Irak'ın ilerlemesini sekteye uğratıyor. Her grup boşluklardan faydalanmanın yolunu arıyor. Son saldırılarla güven boşluğu yaşayan ve Irak'taki istikrarı ve güvenliği sağlayabilme konusunda eleştirilere maruz kalan Irak hükümetinin bu durumundan faydalanmak isteyen Kürt gruplar, bütçe görüşmeleri konusunda ısrar ediyor ve daha fazla pay almak için diretiyor. Bazı Sünni gruplar da güvenliği sağlayamadığı ve hizipçilik yaptığı gerekçesiyle Irak hükümetini eleştiriyor. Irak hükümeti de saldırılardan dolayı Suriye'yi suçlayarak, Sünni gruplara ve El-Kaide'ye destek verdiğini iddia ediyor.
Bu karmaşa son günlerde yaşananlarla birlikte daha da içinden çıkılmaz bir hal alıyor gibi gözüküyor. Irak hükümeti ile sorunlar yaşayan kuzeydeki bölgesel yönetimin Başbakanı Berham Salih, İran'ı ziyaret ediyor. Diğer taraftan Irak ile İran arasındaki ilişkiler oldukça gerilmiş durumda. Irak hükümeti, İran askerlerinin, sınırı geçerek Irak'ın Fakka Petrol Alanı'ndaki 4 nolu petrol kuyusunu ele geçirdiğini iddia ederken, İran bu olayı yalanladı. Irak Dışişleri Bakanı Yardımcısı Muhammed El Hacı Hamud ise, Irak'ın güneyinde İranlı teknisyen ve askerlerden oluşan birliğin kuyu işgalini sürdürdüğünü açıkladı ve hemen askerlerin geri çekilmesi istendi. Irak ile İran arasında sınır ihlallerine ilişkin olaylar sıkça yaşansa da "işgal" adı altında yapılan suçlama ilk olması yönüyle önem taşımakta. Ayrıca İran'ın bu müdahalesinin ABD Genelkurmay Başkanı Mike Mullen'ın Irak ziyareti sırasında gerçekleşmesi İran'ın ABD'ye bir mesaj gönderdiği düşüncesini doğuruyor. Mullen de, ziyareti sırasında İran'ın Irak'taki negatif etkisinden bahsederek bir gönderme yaptı. Bilindiği gibi İran'ın nükleer programı konusunda da son dönemde gerginlik hakim. Diğer taraftan Berham Salih'in de bu gergin dönemde İran'ı ziyaret etmesi önemli. Zira ABD ile Kürt gruplar arasındaki ilişkiler 2007 yılından bu yana eski düzeyinde değil. Ayrıca bu ziyaret Irak'ın kuzeyindeki bölgesel yönetimin, İran üzerinden Irak hükümetine yönelik de bir mesajı olarak algılanabilir. Ayrıca geçtiğimiz hafta Irak'ın petrol sahalarının geliştirilmesi için uluslararası firmalara yönelik ihale açması, İran'ı petrol üretimi konusunda tedirgin etmiş gözüküyor. Son dönemde İranlı yetkililerin petrol konusunda yapmış oldukları açıklamalar bunun bir göstergesi. Irak ile İran arasındaki gerginliğin "petrol kuyusu" nedeniyle artması da bu açıdan önemli. Orta vadeli bir çıkarım yapıldığında Irak'ın petrol üretimini arttırması, İran'ın OPEC üzerindeki etkisini de zayıflatabilir.
Bu noktada Türkiye'nin yaklaşımı da önemli. Türkiye'nin son dönemdeki Irak politikası oldukça dengeli bir şekilde ilerliyor. Bölgede uzlaşı siyaseti izleyen Türkiye, Suriye ile Irak arasındaki gerginlikte arabulucu olma talebinde bulunmuştu. Şimdilik Türkiye'den bir açıklama gelmese de Irak ile İran arasındaki gerginliğin devam etmesi ve artması durumunda Türkiye devreye girebilir. Ancak burada Türkiye ile İran arasındaki bölgesel rekabetin görünmese de her dönemde var olduğunun altını çizmekte fayda görülmektedir. İran'ın Irak'taki etkisi düşünüldüğünde Türkiye'nin bu duruma müdahalesine karşı çıkması muhtemeldir. Bu nedenle İran, Irak ile arasındaki sorunu üçüncü bir faktör olmadan çözmeye çalışacaktır. Zira İran, Türkiye'nin araya girerek somut olmasa da bir kazanım sağlamasını istemeyeceği söylenebilir.
Sonuç olarak Irak üzerinde esen rüzgarlar dönem dönem yumuşasa da hiçbir zaman dinmeyecek gibi görünmektedir.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Bilgay DUMAN
|
 |
|
|
|
|
Yazarın Çok Okunan Yazıları
|
|
|
|
|